Afghaanse taliban passen ook echtscheidingsregels aan: “Holt rechten van vrouwen en meisjes verder uit”

©Wanman uthmaniyyah via Unsplash

De VN-missie in Afghanistan UNAMA is niet te spreken over de wetswijziging in Afghanistan. 

De United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA) spreekt haar ernstige bezorgdheid uit over de afkondiging van decreet nr. 18 door de feitelijke autoriteiten in Afghanistan. Het decreet, dat de regels vastlegt voor de scheiding van echtgenoten, vormt opnieuw een stap in de uitholling van de rechten van Afghaanse vrouwen en meisjes en bestendigt verdere systematische discriminatie in wet en praktijk.

Het gepubliceerde decreet, dat op 14 mei 2026 werd bekendgemaakt door het feitelijke ministerie van Justitie, legt de gronden vast waarop vrouwen een verzoek tot gerechtelijke scheiding kunnen indienen. Het werkt binnen een sterk ongelijk kader: terwijl mannen eenzijdig het recht op echtscheiding behouden, moeten vrouwen een complexe en beperkende gerechtelijke procedure volgen om zich van een echtgenoot te laten scheiden. Deze situatie bevestigt structurele discriminatie en beperkt de autonomie van vrouwen in zaken die fundamenteel zijn voor hun waardigheid, veiligheid en welzijn. Dat schrijft UNAMA in een lijvig persbericht.

“Decreet nr. 18 maakt deel uit van een bredere en diep zorgwekkende ontwikkeling waarbij de rechten van Afghaanse vrouwen en meisjes verder worden uitgehold”, aldus Georgette Gagnon, plaatsvervangend speciaal vertegenwoordiger van de secretaris-generaal en waarnemend hoofd van UNAMA.

“Het decreet institutionaliseert discriminatie verder en, in combinatie met beperkingen op het onderwijs voor meisjes en de publieke deelname van vrouwen, verstevigt het een systeem waarin Afghaanse vrouwen en meisjes autonomie, kansen en toegang tot justitie worden ontzegd”, zei mevrouw Gagnon.

UNAMA benadrukt dat decreet nr. 18 moet worden gezien in de bredere context van maatregelen die de rechten van vrouwen raken sinds de machtsovername door de feitelijke autoriteiten in 2021. Een eerste decreet in december 2021, het “Special Decree on Women’s Rights”, erkende bepaalde rechten voor vrouwen, waaronder instemming met het huwelijk en erfrechten.

Daarna hebben opeenvolgende decreten deze bescherming echter uitgehold en de autonomie van vrouwen vóór, tijdens en na het huwelijk ingeperkt. Zo voerde decreet nr. 12 (2026) beperkte rechterlijke tussenkomst binnen het huwelijk in, maar alleen in gevallen waarin vrouwen ernstig zijn mishandeld, met een straf van 15 dagen gevangenisstraf voor echtgenoten die schuldig worden bevonden aan ernstige mishandeling.

De impact van decreet nr. 18 op meisjes is bijzonder zorgwekkend. Door een hoofdstuk te wijden aan scheiding voor meisjes die de puberteit hebben bereikt en gehuwd zijn, wekt het decreet de indruk dat kindhuwelijken zijn toegestaan. Het staat ook toe dat de stilte van een meisje wanneer zij de puberteit bereikt, wordt opgevat als instemming met een huwelijk. Dat ondermijnt het principe van vrije en volledige toestemming en schiet tekort in de bescherming van het belang van het kind.

De maatregelen die de feitelijke autoriteiten sinds augustus 2021 hebben genomen, waaronder het verbod op voortgezet en hoger onderwijs voor meisjes en beperkingen op de toegang van vrouwen tot werk, hebben miljoenen Afghaanse vrouwen en meisjes hun recht op onderwijs ontnomen, hun economische participatie verzwakt en de armoede verdiept, met langetermijngevolgen voor de ontwikkeling van Afghanistan. In die context vergroot decreet nr. 18 bestaande ongelijkheden door de handelingsvrijheid van vrouwen te beperken op het gebied van huwelijk, scheiding en toegang tot justitie.

UNAMA herhaalt dat Afghanistan gebonden is aan zijn internationale mensenrechtenverplichtingen, waaronder de verplichting om discriminatie van vrouwen uit te bannen en de rechten van het kind te beschermen. UNAMA roept de feitelijke autoriteiten dan ook op hun wetten, beleid en praktijken in overeenstemming te brengen met hun internationale mensenrechtenverplichtingen, onder meer door instemming met het huwelijk te waarborgen, kindhuwelijken te verbieden, toegang tot justitie te verzekeren en de rechten en waardigheid van alle personen te beschermen.

©Wanman uthmaniyyah via Unsplash - illustratiebeeld van een straat in Afghanistan