©Chuanchai Pundej
Afrikaanse krijgsgevangenen in Oekraïne zeggen dat ze niet naar huis willen, maar terug naar Rusland willen. Hun verhalen leggen een ongemakkelijke realiteit bloot in de strijd tussen Moskou en Kiev om invloed in Afrika. Niet iedereen die aan Russische zijde vecht, zegt dat immers tegen zijn vrije wil te doen. Dat blijkt uit onderzoek van Politico.
In een Oekraïens detentiecentrum vertelde een Congolese krijgsgevangene, met de schuilnaam Avatar, dat hij hoopt op een gevangenenruil die hem terugbrengt naar Rusland, waar zijn familie woont. “Waarom zou ik terug willen naar Congo?”, zei hij bij Politico. Volgens hem wist hij precies waarvoor hij tekende toen hij zich aansloot bij het Russische leger. Een Egyptische medegevangene, Cairo, zei hetzelfde: de mannen willen volgens hem terug naar Rusland, niet gerepatrieerd worden naar Afrika. Voor Oekraïne zijn deze Afrikaanse krijgsgevangenen een belangrijk onderdeel van de diplomatieke strijd. Kyiv probeert Afrikaanse landen ervan te overtuigen dat Rusland burgers van het continent inzet als goedkoop en inwisselbaar oorlogsmateriaal. Oekraïense diplomaten zeggen dat Moskou sinds het begin van de grootschalige invasie bijna 3.000 burgers uit 36 Afrikaanse landen heeft geronseld, vaak met de lokroep van werk en inkomen. Maar de gevangenen zelf ondergraven dat verhaal deels. Zij zeggen immers dat geld juist de doorslag gaf. Rusland zou onder meer een eenmalige bonus van ongeveer 13.000 dollar en een maandsalaris van minstens 2.000 dollar aanbieden.
De kwestie past in een bredere machtsstrijd op het Afrikaanse continent. Rusland heeft daar diepere historische banden, meer ambassades en jarenlange Sovjet-sympathie om op terug te vallen. Oekraïne heeft zijn diplomatieke aanwezigheid wel uitgebreid, van tien naar achttien ambassades, maar Rusland blijft met 49 posten veel zichtbaarder. Volgens Oekraïense functionarissen verspreidt Moskou daarnaast actief desinformatie om Oekraïne als racistisch of neonazistisch land af te schilderen. Toch zien de Afrikaanse krijgsgevangenen hun lot vooral als een kwestie van contracten, geld en misverstanden. Een 55-jarige Ghanese gevangene, Future, zei dat Oekraïne hen beter zou kunnen ruilen tegen buitenlandse strijders aan Oekraïense zijde: “Als Oekraïne echt bevriend wil zijn met Afrika, moet het ons laten gaan”.
©Chuanchai Pundej - illustratiebeeld