©picture alliance/dpa | Sebastian Kahnert
Het Hongaarse parlement heeft ingestemd met een grondwetswijziging die president Tamás Sulyok uit zijn ambt kan zetten. Daarmee zet de nieuwe regering van premier Péter Magyar een opvallende stap in de afrekening met de erfenis van Viktor Orbán.
De regeringspartij Tisza gebruikte maandag haar tweederdemeerderheid om de 17e grondwetswijziging door het parlement te loodsen. Niet alleen Sulyok verliest daardoor zijn positie, ook Péter Polt, het hoofd van het Constitutioneel Hof, moet wijken. Voor Magyar is het een krachtig signaal dat de staatsinstellingen uit het Orbán-tijdperk worden ontmanteld.
Afrekenen met tijdperk Orbán
Sulyok krijgt nu vijf dagen om de wijziging te ondertekenen of door te sturen naar het Constitutioneel Hof. Doet hij dat laatste, dan wil Magyar meteen een afzettingsprocedure starten, waardoor de president automatisch wordt geschorst. Een vrijwillig vertrek zou een constitutionele crisis kunnen voorkomen, maar Sulyok weigert tot dusver op te stappen.
De oppositiepartij Fidesz liep voorafgaand aan de stemming uit protest uit het parlement en sprak van een opmaat naar tirannie. De partij stelt dat de wijziging de regering te veel macht geeft om ambtenaren en topfunctionarissen op willekeurige basis te ontslaan. Volgens Péter Róna, voormalig oppositiepresidentskandidaat, keert Fidesz daarmee terug in de logica van zijn eigen machtsmodel. De wijziging gaat verder dan alleen de president. Ook rechters van het Constitutioneel Hof boven de 70 moeten vertrekken, en volksvertegenwoordigers die drie termijnen hebben gediend, mogen niet meer terugkeren in het parlement. Dat raakt vooral Fidesz, waar meer dan de helft van de huidige parlementsleden onder die regeling zou vallen.
Magyar presenteert de operatie als een noodzakelijke schoonmaak van het staatsapparaat na zestien jaar Orbán. Zijn partij won in april verrassend ruim en wil in de komende jaren een nieuwe grondwet invoeren. Orbán zelf reageerde nauwelijks op de nederlaag, maar binnen Fidesz groeit de onrust over zijn afwezigheid en de diepe politieke crisis.
©picture alliance/dpa | Sebastian Kahnert