Migratiecrisis escaleert in Ceuta: Spanje stuurt leger na plotse komst 40.000 vluchtelingen

Spanje zet troepen in om de orde te herstellen in de Noord-Afrikaanse exclave Ceuta, nadat donderdag duizenden migranten vanuit Marokko de grens overstaken – zwemmend, met rubberen banden, en deels via de landgrens. Volgens lokale media kwamen minstens 19 mensen om het leven bij de overtocht. De Spaanse overheid spreekt van “chaotische taferelen” en beschuldigt mensensmokkelnetwerken ervan de situatie te exploiteren. Er zouden meer dan 40.000 migranten de grens overgestoken hebben de afgelopen dagen.

De crisis begon na een reeks dagen met stijgende aantallen pogingen. Donderdag leken de grenscontroles tijdelijk ingestort: beelden toonden hoe mensen massaal de zee in trokken en de stranden van Ceuta vulden met drijfhulpen. Ontvangingscentra raakten overvol, duizenden mensen overnachtten op straat. De leider van Ceuta, Juan Jesús Vivas, riep Madrid op tot onmiddellijk ingrijpen. Premier Pedro Sánchez bezoekt vrijdag de enclave en beloofde “zo snel mogelijk de normaliteit te herstellen”.

De aanleiding voor de piek is onduidelijk, maar Spaanse autoriteiten wijzen op een recente uitspraak van het Hooggerechtshof. Migranten die op zee worden tegengehouden op weg naar Ceuta of Melilla, mogen niet meer onmiddellijk worden teruggestuurd naar Marokko. Het ministerie van Binnenlandse Zaken zegt dat criminele netwerken dit gebruiken om “de instroom van irreguliere migranten aan te moedigen”. Zij verdienen immers grof geld aan deze onmenselijke praktijken.

Italië wil Spanje tijdelijk uit Schengen gooien

De gevolgen reiken tot ver buiten Spanje. In de andere exclave, Melilla, staken volgens lokale functionarissen zo’n 300 à 400 mensen de grens over, deels via gesloten hekken. De beelden uit Ceuta leidden tevens tot een diplomatiek dispuut met Italië. Premier Giorgia Meloni noemde de situatie “schokkend” en zei dat Italië “buitengewone maatregelen” overweegt, waaronder het tijdelijk schorsen van het Schengen-verkeer met Spanje. “Ongecontroleerde illegale migratie vormt een reële bedreiging voor de veiligheid van Europa’s grenzen”, schreef ze op X.

De Spaanse minister van Buitenlandse Zaken, José Manuel Albares, noemde de Italiaanse retoriek “ontoelaatbaar” en “partijdige demagogie”. Hij sommeerde de Italiaanse ambassadeur in Madrid om uitleg. Experts wijzen erop dat een Schengen-schorsing juridisch complex is en steun van andere EU-landen vereist, maar de politieke druk neemt toe.

Honderdtal migranten keert vrijwillig terug naar Marokko

Vrijdag leek de massale instroom af te nemen. Marokkaanse autoriteiten zetten waterkanonnen in bij Fnideq, de grensstad aan hun kant. Honderden migranten keerden trouwens reeds terug naar Marokko, deels zwemmend, deels via de landgrens. Sommigen zeiden dat Ceuta overvol was, zonder slaapplaatsen of eten; anderen meldden dat bewoners stenen gooiden en hen met wapens bedreigden.

Spanje en Marokko werken samen aan de terugkeer van wie illegaal binnenkwam, aldus het Spaanse binnenlandministerie. De enclave, met circa 84.000 inwoners, kreeg de voorbije dagen naar schatting tienduizenden nieuwkomers – een toevloed die de verhoudingen in de EU opnieuw op scherp zet.

©picture alliance / Anadolu | Marcos Moreno