© picture alliance / Wiktor Dabkowski | Wiktor Dabkowski
De Europese Unie heeft vrijdag groen licht gegeven om officieel toetredingsonderhandelingen te starten met Oekraïne en Moldavië. Die beginnen maandag met een eerste, politiek gevoelig hoofdstuk over rechtsstaat, corruptiebestrijding en begrotingscontrole. Beide landen hopen snel vooruitgang te boeken, maar daadwerkelijke toetreding wordt pas over minstens vijf jaar verwacht.
"Het Cypriotische voorzitterschap is er trots op dit historische moment te hebben helpen realiseren. Als voorzitterschap hebben we intensief gewerkt om dit resultaat te bereiken", zo maakte Cyprus, als huidige voorzitter van de Raad van de Europese Unie, op X het openen van cluster 1 van de toetredingsconferentie met Oekraïne en Moldavië op 15 juni, bekend.
"Dit is een mijlpaal en een erkenning van de ambities, veerkracht en inzet van de twee kandidaat-lidstaten die voor Europa en zijn waarden hebben gekozen. Nu we samen deze belangrijke stap zetten, bevestigen we opnieuw dat de Europese Unie het sterkst is wanneer zij eensgezind en principieel is en openstaat voor degenen die zich tot haar waarden verbinden."
De beslissing volgt nadat Hongarije zijn eerdere veto heeft opgeheven. Dat veto had de start van de onderhandelingen twee jaar lang geblokkeerd, ondanks brede steun binnen de EU. Achter de schermen waren de voorbereidingen wel al gestart, waardoor Oekraïne en Moldavië al hervormingen hebben doorgevoerd.
Vooral voor Oekraïne heeft de start een grote symbolische waarde, aangezien het land zich nog steeds verdedigt tegen Rusland en EU-lidmaatschap ziet als strategisch einddoel. Oekraïne en Moldavië vroegen in 2022, kort na de Russische invasie, het lidmaatschap aan en kregen datzelfde jaar de kandidaatstatus.
Het toetredingsproces is complex en langdurig: kandidaatlanden moeten alle EU-wetgeving overnemen, verdeeld over meerdere onderhandelingsclusters. In totaal gaat het om zes clusters die een dertigtal thema's omvatten. Elke stap vereist goedkeuring van alle lidstaten. Naast de onderhandelingen zelf, die vijf tot tien jaar kunnen duren, volgt nog een ratificatieproces.
Intussen wordt in Brussel nagedacht over tussenvormen, zoals een beperkt “deellidmaatschap”, om de lange wachttijd voor kandidaatlanden draaglijker te maken. Naast Oekraïne en Moldavië tonen ook Albanië, Servië, Georgië, Kosovo, Bosnië, Noord-Macedonië en Turkije interesse in toetreding tot de Europese Unie.
Gesprekken over toetreding zijn al ver gevorderd voor Montenegro. Volgens EU-diplomaten zou dat Balkanland in 2030 kunnen toetreden tot de EU.
Picture: © picture alliance / Wiktor Dabkowski | Wiktor Dabkowski