©Christian Harb via Unsplash
Paus Leo XIV heeft het ultraconservatieve broederschap Pius X in de ban gedaan nadat de groep in Zwitserland zonder pauselijke toestemming vier nieuwe bisschoppen wijdde. Volgens de Vaticaanse uitspraak zijn de betrokken bisschoppen geëxcommuniceerd, net als de priesters van de beweging en de leken die zich er formeel bij aansluiten.
De maatregel treft een gemeenschap die wereldwijd naar schatting 600.000 gelovigen telt en ook in Antwerpen actief is. Priester Louis Bochkoltz noemt de beslissing “heel droevig” bij CNN World, maar blijft erbij dat de wijding zelf geldig is.
Scherpe reactie uit Rome
Rome had de beweging al meermaals gewaarschuwd dat een eenzijdige bisschopswijding zonder pauselijke zegen zware canonieke gevolgen zou hebben. Toch zette Pius X door, waarna het Vaticaan snel en hard ingreep. Volgens het decreet gaat het om een schismatieke daad: wie formeel aan de groep vasthoudt, riskeert excommunicatie en mag geen sacramenten meer ontvangen of toedienen. Het Vaticaan voegde eraan toe dat terugkeer mogelijk blijft, maar alleen via een formele berouwstap.
Kerkjuristen benadrukken dat excommunicatie niet betekent dat iemand uit de kerk wordt “gegooid”. Wel komt de betrokkene in een soort buitenbaan terecht, waarin hij geen sacramenten meer mag uitoefenen of ontvangen. De doop blijft volgens diezelfde logica onuitwisbaar.
Oude breuk, nieuwe spanning
De beweging van Marcel Lefebvre bestaat al sinds de jaren zestig en verzette zich tegen de hervormingen van Vaticanum II, zoals de liturgie in de volkstaal en de vernieuwde relatie tussen kerk en gelovigen. In 1988 leidde een eerdere ongeoorloofde bisschopswijding al tot excommunicatie.
Sindsdien bleef Pius X een gevoelige kwestie voor Rome, mede door kritiek op extreemrechtse symbooldossiers en antisemitisme. Tegelijk is de beweging vandaag groter dan ooit en trekt ze opvallend veel jongeren aan, wat de spanning met de officiële kerk alleen maar vergroot. De SSPX (Society of Saint Pius X) verzet zich vooral tegen de invoering van de mis in de volkstaal, tegen oecumenische toenadering tot andere christenen en religies, en tegen een modernere visie op godsdienstvrijheid.
Bochkoltz zelf houdt vol dat zijn broeders gewoon trouw blijven aan het katholieke credo. “Wij bidden elke dag voor de paus”, zegt hij, al erkent hij dat de verhouding met Rome opnieuw diep is beschadigd.
©Christian Harb via Unsplash