Provincie houdt referendum over afscheuring van Canada

©Igor Kyryliuk & Tetiana Kravchenko via Unsplash

Dreigt er een afscheuring in Canada? In de olierijke provincie Alberta kunnen inwoners op 19 oktober namelijk stemmen over de vraag of er een bindend referendum moet komen over onafhankelijkheid. Premier Mark Carney volgt de situatie met argusogen en waarschuwt voor “gevaarlijke bluf”.

Een burgerinitiatief van de groep Stay Free Alberta, die bijna 302.000 handtekeningen inzamelde (boven de vereiste 177.732), is de drijvende motor in deze kwestie. De regionale regeringsleider Danielle Smith kan dan ook niet anders dan verder te gaan met het referendum over een mogelijke onafhankelijkheid. Hoewel ze benadrukt voorstander te zijn van het behoud van Canada, groeit dus binnen de staat Alberta het separatistische sentiment. Er lijkt een groeiend draagvlak te zijn voor een afscheuring van Canada. Maar zover zijn we dus zeker nog niet. Het gaat voorlopig enkel over de vraag of er een bindend referendum moet komen over onafhankelijkheid. Het gaat dus om een niet-bindend referendum over een bindend referendum. 

Premier Mark Carney reageerde maandag scherp op de plannen. “Bij dit soort kwesties wordt vaak gezegd: ‘Stem hiervoor en we versterken onze onderhandelingspositie’. Dat is zeer gevaarlijke bluf”, aldus de premier.

Hij verwijst tevens naar de gevolgen van de Brexit. “Ik heb van dichtbij gezien wat er in het Verenigd Koninkrijk gebeurde. Tien jaar later zijn ze nog altijd bezig met het herstellen van beslissingen waarvan veel mensen niet beseften waarvoor ze stemden.” Carney was in 2016 gouverneur van de Bank of England tijdens het Brexit-referendum.

Volgens de premier ontbreekt bovendien een democratisch mandaat. “Was dit een thema bij de provinciale verkiezingen in Alberta? Hebben kiezers hiervoor gestemd? Nee, het stond niet op het stembiljet.”

Welvarende provincie

Alberta is de westelijkste van Canada’s drie Prärieprovincies en werd in 1905 een aparte provincie. Edmonton is de hoofdstad en Calgary de grootste en waarschijnlijk ook bekendste stad. De provincie telt ongeveer 4,8 miljoen inwoners en heeft met CA$ 459 miljard (2022) de derde grootste economie van Canada, gedreven door enorme olie- en gasvoorraden, vooral in de Athabasca-oliezanden.

Alberta is eveneens bekend om zijn prachtige natuur. In het westen liggen de Rocky Mountains met internationale toeristische parken zoals Banff, terwijl het oosten uit vlakke prairies bestaat die sterk afhankelijk zijn van landbouw (tarwe, rundvee, “Alberta beef”). De economie en welvaart zijn er hoog. Het bbp per inwoner bedraagt er CA$ 101.818 en Alberta kent de hoogste HDI van Canada. 

©Igor Kyryliuk & Tetiana Kravchenko via Unsplash - illustratiebeeld van de provincie Alberta in Canada