Saudi-Arabië probeert buiten Trumps oorlog te blijven – maar wordt steeds dieper het regioconflict in getrokken.
Saudi-Arabië wil per se uit de oorlog tussen de VS en Iran blijven, maar wordt stap voor stap toch meegezogen in de escalatie. Na maanden vooral Iraanse aanvallen te hebben ondergaan, koos het koninkrijk deze week voor het eerst zelf voor de aanval: Saudische en Amerikaanse gevechtsvliegtuigen voerden gezamenlijke luchtaanvallen uit op pro-Iraanse milities in Irak. Daarmee wordt een derde land actief betrokken bij een conflict dat al vijf maanden woedt.
Het dilemma voor Riyadh is groot: verder hard terugslaan als afschrikking, of juist proberen te de-escaleren, mogelijk door sommige tegenstanders af te kopen. De frontlijnen zijn ondertussen helder. Aan de ene kant staan Iran en de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC), met als bondgenoten de Houthi’s in Jemen, de Popular Mobilisation Forces in Irak en – in mindere mate – Hezbollah in Libanon. Aan de andere kant staan de VS, met Centcom als kern, en in wisselende mate de Golfstaten en Jordanië. Israël is een nauwe bondgenoot van Washington, maar momenteel geen actieve partij in deze ronde.
Voor Saudi-Arabië is meedoen riskant. Kroonprins Mohammed bin Salman zet vol in op “Vision 2030”: een modern, gediversifieerd land dat minder afhankelijk is van olie. Dat plan werkt niet als kritieke infrastructuur – zoals datacenters en olie-installaties – voortdurend onder vuur ligt. De aanval op Abqaiq en Khurais in september 2019, die de helft van de Saudische olie-export tijdelijk lamlegde, was een schok. Begin deze week toonden satellietbeelden opnieuw droneschade in Abqaiq, volgens analisten gelanceerd door Iraanse proxies in Irak.
Ook de olie-export zelf staat onder druk. Iran sloot na de Amerikaanse en Israëlische aanvallen in februari de Straat van Hormuz grotendeels af; Saudi-Arabië pompte sindsdien tot vijf miljoen vaten per dag via een oost-westpijplijn naar Yanbu aan de Rode Zee. Maar Houthi-aanvallen op schepen in de Rode Zee en op regionale vliegvelden als Abha en Jizan maken die route gevaarlijker. De Bab el-Mandeb, cruciale flessehals voor de export naar Azië, wordt steeds meer een chokepoint.
Riyadh probeerde de Houthi’s zeven jaar lang militair te verslaan – zonder succes. Sinds 2022 geldt een ongemakkelijk bestand, met geruchten over financiële regelingen. Nu komt het koninkrijk opnieuw onder vuur te liggen, van zowel Jemen als Irak. Niets hiervan stond in het oorspronkelijke plan voor 2030.
©picture alliance / Photoshot | -